Права олиш тартиби 2026: босқичма-босқич тўлиқ қўлланма
Ҳайдовчилик гувоҳномасини олиш Ўзбекистонда қатъий кетма-кетликдаги босқичлардан иборат: тиббий кўрик, автомактаб, назарий имтиҳон, амалий имтиҳон ва гувоҳномани расмийлаштириш. Ҳар бир босқич кейингисига асос бўлади, шунинг учун тартибни олдиндан билиб олиш вақт ва пулни тежайди. Қуйида 2026-йил ҳолатига амалдаги қоидалар асосида ҳар бир қадамни кўриб чиқамиз.
Асосий ҳуқуқий ҳужжат — Вазирлар Маҳкамасининг 2018-йил 31-майдаги 408-сон қарори билан тасдиқланган низомлар. Гувоҳномани онлайн расмийлаштириш тартиби 2023-йил 12-апрелдаги 152-сон қарор билан, 2026-йилдаги ўзгаришлар эса 2025-йил 25-октабрдаги 676-сон қарор билан белгиланган.
Умумий схема
| Босқич | Нима қилинади | Тахминий муддат |
|---|---|---|
| 1. Тиббий кўрик | 083/ҳ шаклдаги тиббий маълумотнома олинади | 1–3 кун |
| 2. Автомактаб | Назария (A/B учун мустақил ҳам мумкин) ва амалий ҳайдаш | B тоифа: камида 18 ҳафта |
| 3. Назарий имтиҳон | Компютерда 20 та савол, 25 дақиқа | 1 кун |
| 4. Амалий имтиҳон | Автоматлаштирилган автодромда машқлар | Назариядан кейин 2 ой ичида |
| 5. Гувоҳнома | Имтиҳон натижаси асосида миллий гувоҳнома берилади | одатда бир неча кун |
1-қадам: тиббий маълумотнома (083/ҳ)
Автомактабга ёзилишдан олдин ҳайдовчиликка номзод тиббий кўрикдан ўтади. Соғлиқни сақлаш ва Ички ишлар вазирликларининг қўшма низомига кўра, номзод ўқиш бошланишидан бир ой олдин кўрикдан ўтиши керак. Кўрик пуллик, нархини тиббиёт муассасаси (давлат ёки литсензияли хусусий клиника) белгилайди.
Кўрикда терапевт, нарколог, психиатр, кардиолог, травматолог-ортопед, жарроҳ, невролог ва офталмолог қатнашади; 55 ёшдан ошганлар учун ЭКГ ҳам олинади. Кўрик одатда 3 календар кундан ошмаслиги керак. Натижа электрон шаклда мй.гов.уз шахсий кабинетида пайдо бўлади. Батафсил: 083/ҳ тиббий маълумотнома.
2-қадам: автомактаб
Муҳим ўзгариш: 2026-йил 1-февралдан A ва B тоифалари учун назарий дарсларга қатнашиш мажбурий эмас. Назарий қисмни онлайн ёки офлайн тарзда мустақил ўрганиш мумкин, аммо амалий ҳайдаш машғулотлари мажбурий дастур бўйича литсензияга эга ўқув ташкилотида тўлиқ ўталиши шарт.
408-сон қарордаги ўқув дастури талаблари (минимал ҳажм):
| Тоифа | Давомийлик | Назарий соат | Амалий ҳайдаш соати |
|---|---|---|---|
| A | 9 ҳафта | 180 | 20 |
| B | 18 ҳафта | 216 | 69 |
| C | 22 ҳафта | 264 | 69 |
| B ва C бирга | 24 ҳафта | 288 | 72 |
Автомактаб танлаганда унинг Ички ишлар вазирлиги томонидан берилган литсензияси борлигини текширинг. 2026-йилдан ўқишни тугатганлик ҳақидаги маълумот «э-автотаълим» модули орқали электрон тасдиқнома кўринишида имтиҳон марказига автоматик узатилади — қоғоз гувоҳнома олиб юриш шарт эмас.
Ёш чегараси: A тоифа учун 16, B ва C учун 18, D, трамвай ва троллейбус учун 21 ёш. Батафсил: ҳайдовчилик гувоҳномаси тоифалари.
3-қадам: назарий имтиҳон
Назарий имтиҳон имтиҳон марказида компютерда ўтказилади ва инсон омилисиз баҳоланади:
- 20 та савол, ҳар бирида 2–5 та жавоб варианти, биттаси тўғри;
- 25 дақиқа вақт;
- камида 18 та тўғри жавоб — «топширди» (A1 тоифаси учун 16 та);
- тиллар: ўзбек, рус ва қорақалпоқ.
Саволлар Ички ишлар вазирлиги тасдиқлаган базадан олинади. Имтиҳон тафсилотлари: назарий имтиҳон қандай ўтади.
4-қадам: амалий имтиҳон
Назарий имтиҳондан ўтганлар амалий имтиҳонга қўйилади. У фақат махсус автоматлаштирилган автодромда ўтказилади; автомобилдаги датчиклар ва тизим ҳаракатни ўзи баҳолайди. B, C, D тоифалари учун машқлар орасида эстакада, «илон изи», орқага параллел тўхташ, боксга кириб қайрилиш, тартибга солинган чорраҳа ва темир йўл кесишмаси бор. Натижа — «топширди» ёки «топширмади».
Назарий имтиҳон натижаси 2 ой амал қилади. Бу муддатда амалий имтиҳондан ўта олмасангиз, назарияни қайта топширасиз. Амалий имтиҳонни қайта топшириш олдингисидан камида 7 кун ўтгач мумкин. Батафсил: автодром амалий имтиҳони.
5-қадам: гувоҳномани олиш
Иккала имтиҳондан ўтгач, имтиҳон натижаси асосида миллий гувоҳнома расмийлаштирилади. Ариза Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизмати (ЙҲХХ) бўлинмаси, Давлат хизматлари маркази ёки мй.гов.уз орқали берилади. Портал орқали аризани шахсан келмасдан топшириш мумкин; тайёр гувоҳномани шахсан (шахсни тасдиқловчи ҳужжат билан) ёки почта орқали оласиз. Ишончнома бўйича гувоҳнома берилмайди.
Гувоҳнома 10 йил муддатга берилади. гов.уз маълумотига кўра, имтиҳон натижасини тасдиқловчи ҳужжат гувоҳнома бериш учун 1 йил давомида асос бўлади.
Харажатлар таркиби (2026-йил ҳолатига)
Нархлар ўзгариб туради, шунинг учун қуйида аввало нима учун тўлашингизни, кейин манбада кўрсатилган рақамни берамиз.
| Харажат | Ким белгилайди | Маълум миқдор |
|---|---|---|
| Тиббий кўрик (083/ҳ) | Тиббиёт муассасаси | Муассасага қараб фарқ қилади |
| Автомактаб курси | Автомактаб | Тошкентда 6–7 млн сўм атрофида (кун.уз, 2025-йил декабр) |
| Қўшимча ҳайдаш дарслари | Инструктор/автомактаб | Соатбай, келишув асосида |
| Назарий ва амалий имтиҳон | Имтиҳон маркази | гов.уз: 1 млн сўм; ҳар бир қайта топшириш 1,2 млн сўм |
| Гувоҳнома бериш йиғими | Давлат (БҲМга боғлиқ) | БҲМнинг 70 фоизи ≈ 308 000 сўм |
БҲМ 2026-йил 1-сентабрдан 440 000 сўм. 152-сон қарорга кўра, кам таъминланган оилалар (Ижтимоий ҳимоя ягона реестри) ва И–ИИ гуруҳ ногиронлиги бўлган шахслар учун давлат йиғимларида 50 фоиз имтиёз бор.
Амалий маслаҳатлар
- Тиббий маълумотнома амал қилиш муддатини текширинг — у маълумотноманинг ўзида кўрсатилади.
- Назарий имтиҳонни автомактаб тугашидан олдинроқ тайёрланг: саволлар базаси катта, охирги ҳафтага қолдирманг.
- Амалий имтиҳон машқлари кетма-кетлиги имтиҳон маркази сайтида ва ахборот тахталарида эълон қилиниши шарт — олдиндан танишиб чиқинг.
- Имтиҳон куни асл паспорт ёки ID-картани унутманг.
Йўл ҳаракати қоидаларини такрорлаш учун ЙҲҚ қоидалари ва йўл белгилари бўлимларидан фойдаланинг. Назарий имтиҳонга тайёрланишда YesPrava'даги ЙҲҚ саволлари билан ҳақиқий имтиҳон форматида машқ қилишингиз мумкин.
Кўп бериладиган саволлар
2026-йилда автомактабда ўқиш мажбурийми?
A ва B тоифалари учун 2026-йил 1-февралдан назарий қисмни мустақил ўқиш мумкин, лекин амалий ҳайдаш машғулотлари литсензияга эга автомактабда тўлиқ ўталиши шарт (ВМ 676-сон қарори). Бошқа тоифаларда тўлиқ курс талаб қилинади.
Права олиш қанча вақт олади?
Одатда 3–5 ой: автомактаб курси B тоифаси учун камида 18 ҳафта деб белгиланган, имтиҳонлар ва гувоҳномани расмийлаштириш яна бир неча кун олади.
Гувоҳнома бериш учун давлат йиғими қанча?
Гувоҳнома бериш йиғими БҲМнинг 70 фоизи. 2026-йил 1-сентабрдан БҲМ 440 000 сўм бўлгани учун бу тахминан 308 000 сўм (2026-йил ҳолатига).
Назарий имтиҳондан ўтгач амалий имтиҳонни қачонгача топшириш керак?
Назарий имтиҳон натижаси 2 ой амал қилади. Шу муддатда амалий имтиҳондан ўтмасангиз, назарий имтиҳонни қайтадан топширасиз.
Гувоҳнома неча йилга берилади?
Миллий ҳайдовчилик гувоҳномаси 10 йил муддатга берилади.
- lex.uz — Vazirlar Mahkamasining 31.05.2018 yildagi 408-son qarori (haydovchilarni tayyorlash va imtihon nizomlari)
- lex.uz — Vazirlar Mahkamasining 12.04.2023 yildagi 152-son qarori (milliy guvohnomani rasmiylashtirish reglamenti)
- gov.uz — Haydovchilik guvohnomasini olish tartibi
- lex.uz — Haydovchilar va nomzodlarni tibbiy ko'rikdan o'tkazish tartibi to'g'risidagi nizom (ro'yxat raqami 2472)
- afisha.uz — 2026-yil 1-fevraldan A va B toifasi uchun nazariy darslar majburiy emas (VM 676-son qarori)
- kun.uz — How to obtain a driver's license in Uzbekistan (2025-yil dekabr)
- buxgalter.uz — 2026-yilda BHM miqdori