Права олиш учун ҳужжатлар: тоифалар бўйича тўлиқ рўйхат (2026)
Права олиш жараёнида ҳужжатлар уч жойда сўралади: автомактабга ёзилишда, имтиҳонга рўйхатдан ўтишда ва гувоҳномани расмийлаштиришда. Кўп нарса ҳозир электрон тизимлар орқали автоматик текширилади, лекин барибир тўлиқ рўйхатни билиш фойдали — бирор ҳужжат етишмаса, имтиҳон куни сизни қайтаришлари мумкин. Маълумотлар 2026-йил ҳолатига, Вазирлар Маҳкамасининг 408 ва 152-сон қарорлари асосида.
Ҳар бир номзод учун асосий ҳужжатлар
| Ҳужжат | Қаерда керак | Изоҳ |
|---|---|---|
| Паспорт ёки ID-карта | Барча босқичлар | Имтиҳон куни асл нусха шарт |
| ЖШШИР (ПИНФЛ) | Онлайн ариза | ID-карта ёки биометрик паспортда бор |
| 083/ҳ тиббий маълумотнома | Автомактаб, имтиҳон | Тоифага мос бўлиши керак, электрон шаклда |
| Ариза | Имтиҳон маркази | Шакли марказ сайтида ёки стендида |
| Тўлов тасдиғи | Имтиҳон, гувоҳнома | Электрон тўлов ҳам қабул қилинади |
| Ўқишни тугатганлик тасдиқномаси | Имтиҳон | 2026-йилдан электрон, автоматик узатилади |
Автомактабга ёзилиш
Одатда паспорт ёки ID-карта, 083/ҳ тиббий маълумотнома ва автомактаб талаб қиладиган расмлар сўралади. Расм ўлчами ва сони автомактабга қараб фарқ қилиши мумкин, шунинг учун олдиндан сўранг.
2026-йил 1-февралдан A ва B тоифаларида назарий қисмни мустақил ўқиш мумкин, аммо амалий ҳайдаш барибир автомактабда ўтилади — демак, автомактаб билан шартнома ва тиббий маълумотнома барибир керак бўлади.
Имтиҳонга рўйхатдан ўтиш
408-сон қарорга илова қилинган имтиҳон ўтказиш низомининг 6-бандида номзод топширадиган ҳужжатлар санаб ўтилган:
- Ариза (шакли имтиҳон маркази томонидан белгиланади).
- Фуқаролик паспорти ёки шахсни тасдиқловчи бошқа расмий ҳужжат нусхаси.
- Тегишли тоифадаги транспорт воситасини бошқаришга яроқлилик ҳақидаги тиббий маълумотнома нусхаси.
- Айрим мутахассисликлар битирувчилари учун — диплом ва илова нусхаси.
- Қонунчиликда белгиланган ҳолларда — мавжуд ҳайдовчилик гувоҳномаси нусхаси.
- Белгиланган ҳолларда — ички ишлар органи йўлланмаси нусхаси.
Ҳужжатлар қоғоз ёки электрон шаклда топширилиши мумкин. Имтиҳон куни эса асл шахсни тасдиқловчи ҳужжат билан келиш шарт: 152-сон қарорга кўра, асл ҳужжатсиз келган номзод имтиҳонга қўйилмайди. Рўйхатдан ўтиш тартиби: имтиҳонга рўйхатдан ўтиш.
Тоифалар бўйича қўшимча талаблар
| Тоифа | Ёш | Қўшимча талаб ва ҳужжат |
|---|---|---|
| A1 | матбуотда 16 ёш | Автомактаб курси шарт эмас, фақат имтиҳонлар (ВМ 676) |
| A | 16 | Автомактаб (амалий қисм), 083/ҳ |
| B | 18 | Автомактаб (амалий қисм), 083/ҳ |
| C | 18 | Тўлиқ курс, 083/ҳ (C учун яроқлилик) |
| D | 21 | B ёки C да камида 3 йил стаж, қайта тайёрлов, назарий + амалий имтиҳон |
| BE, CE, DE | — | Тегишли тоифада сўнгги 12 ойда ҳайдаш стажи, қайта тайёрлов, амалий имтиҳон |
| Трамвай, троллейбус | 21 | Махсус тайёрлов; имтиҳон алоҳида тартибда ўтказилади |
Стаж талаб қилинадиган тоифаларда (D, BE, CE, DE) амалдаги гувоҳнома маълумотлари тизимда текширилади, аммо ҳайдаш стажини тасдиқловчи ҳужжат (меҳнат дафтарчасидан кўчирма, иш жойидан маълумотнома ёки транспорт воситаси қайд гувоҳномаси) сўралиши мумкин.
Муҳим: тиббий маълумотнома қайси тоифалар учун яроқли эканини кўрсатади. Масалан, B учун яроқли деб топилган, лекин оғир юк машинаси ёки 8 дан ортиқ ўриндиқли автобус учун чеклов қўйилган бўлиши мумкин. C ёки D га ўқишдан олдин маълумотномангизни текширинг.
Гувоҳномани расмийлаштириш
Иккала имтиҳондан ўтгач, гов.уз маълумотига кўра қуйидагилар асосида гувоҳнома берилади:
- ариза (мй.гов.уз да электрон анкета);
- паспорт ёки ID-карта;
- имтиҳонлардан ўтганлик ҳақидаги ҳужжат (тизимда автоматик акс этади);
- гувоҳнома бериш йиғими тўланганлиги — БҲМнинг 70 фоизи (2026-йил 1-сентабрдан БҲМ 440 000 сўм, яъни ≈ 308 000 сўм).
Онлайн аризада биометрик маълумот сифатида ID-карта ёки биометрик паспортдаги бармоқ изидан фойдаланиш мумкин. Ҳужжат билан боғлиқ камчилик туфайли ариза рад этилса, уни 30 иш куни ичида қайта тўловсиз топшириш мумкин.
Ҳужжатлар бўйича кенг тарқалган хатолар
- Тиббий маълумотнома муддати ўтиб қолган. Унинг амал қилиш муддати маълумотноманинг ўзида ёзилади — имтиҳон санасидан олдин текширинг.
- Имтиҳонга нусха билан келиш. Рўйхатдан ўтишда нусха етарли бўлса ҳам, имтиҳон куни асл паспорт/ID керак.
- Паспортдаги маълумот ўзгарган. Фамилия ўзгарган бўлса, янги паспортни олдиндан олинг — маълумотлар ФҲДЁ архиви орқали текширилади.
- Тоифага мос бўлмаган маълумотнома. C ёки D учун алоҳида яроқлилик хулосаси керак.
Ҳужжатлар тайёр бўлгач, энг муҳим иш — назарий имтиҳонга тайёргарлик. Бунинг учун ЙҲҚ қоидалари ва йўл белгиларини ўрганинг, YesPrava'даги ЙҲҚ саволлари эса имтиҳон форматида машқ қилишга ёрдам беради.
Кўп бериладиган саволлар
Имтиҳонга қайси ҳужжатлар билан борилади?
Ариза, паспорт ёки ID-карта, тоифага мос 083/ҳ тиббий маълумотнома ва тўлов тасдиғи. Айрим ҳолларда диплом, мавжуд гувоҳнома нусхаси ёки ички ишлар органи йўлланмаси ҳам сўралади. Имтиҳон куни шахсни тасдиқловчи ҳужжатнинг асл нусхаси шарт.
Автомактаб гувоҳномасини олиб бориш керакми?
2026-йилдан ўқишни тугатганлик ҳақидаги маълумот «э-автотаълим» модули орқали электрон тасдиқнома сифатида имтиҳон марказига автоматик узатилади.
Фотосурат керакми?
Гувоҳнома учун расм одатда расмийлаштириш жойида олинади ёки биометрик маълумотлардан фойдаланилади. Автомактаб ёки тиббий кўрик учун расм сўралиши мумкин — олдиндан аниқланг.
D тоифаси учун қўшимча нима талаб қилинади?
Камида 3 йил B ёки C тоифасида ҳайдаш стажи, қайта тайёрлов курси ва назарий ҳамда амалий имтиҳон. Ёш — камида 21.
Ҳужжатларни онлайн топширса бўладими?
Ҳа. мй.гов.уз орқали ариза тўлдирилади ва ҳужжатлар PDF нусхада бириктирилади; имтиҳон куни эса асл ҳужжатлар билан келиш керак.
- lex.uz — VM 408-son qarori, imtihon o'tkazish nizomi (6-band: nomzod hujjatlari) va guvohnoma berish nizomi
- lex.uz — VM 152-son qarori (12.04.2023), onlayn rasmiylashtirish reglamenti
- gov.uz — Haydovchilik guvohnomasini olish tartibi
- gov.uz (Sog'liqni saqlash vazirligi) — Tibbiy ma'lumotnoma qanday olinadi
- afisha.uz — VM 676-son qarori: A va B uchun nazariy darslar majburiy emas