Қувиб ўтиш қоидалари: қачон мумкин ва қаерда тақиқланган

Қоидалар · Янгиланган: 2026-11-09 · 4 дақиқа ўқиш

Қувиб ўтиш — энг хавфли манёврлардан бири, чунки у қарама-қарши йўналиш тасмасига чиқишни талаб қилади. Шунинг учун Йўл ҳаракати қоидалари (ЙҲҚ) унга алоҳида — 12-бобни ажратган. Бу мақолада қоидалар банд рақамлари билан, имтиҳонда кўп учрайдиган нозик жойлари билан бирга тушунтирилган.

Қувиб ўтиш ва ўзиб кетиш — фарқи нима

ЙҲҚ 6-бандида икки тушунча ажратилган:

  • Ўзиб кетиш — бир йўналишда бошқа транспорт воситасидан юқори тезликда ҳаракатланиш. Масалан, кўп тасмали йўлда чап тасмадан ўнгдаги машинадан олдинга ўтиш.
  • Қувиб ўтиш — бир ёки бир нечта транспорт воситасини қарама-қарши йўналиш учун мўлжалланган тасмага чиқиб, сўнг илгари эгаллаган қаторга қайтиш билан боғлиқ ўзиб кетиш.

Имтиҳондаги кўплаб саволлар шу фарққа қурилган: агар қарама-қарши тасмага чиқилмаса, бу қувиб ўтиш эмас, ва 86-банддаги тақиқлар унга тўғридан-тўғри қўлланилмайди.

Бошлашдан олдин нимани текшириш керак

Қувиб ўтишни бошлашдан олдин ҳайдовчи чапга бурилиш ишорасини ёқади ва қуйидагиларга ишонч ҳосил қилади (ЙҲҚ 82-банд):

  1. Ўтмоқчи бўлган тасма етарлича масофада бўш, манёвр хавф туғдирмайди ва бошқаларга халақит бермайди.
  2. Орқада шу тасмада келаётган транспорт воситаси қувиб ўтишни бошламаган.
  3. Олдиндаги транспорт воситаси қувиб ўтиш ёки чапга бурилиш ишорасини бермаяпти.
  4. Манёврни тугатиб, қувиб ўтилаётган транспортга халақит бермасдан ўз қаторига қайтиб ўта олади.

Бунга қўшимча, ҳаракат йўналишини ўзгартиришдан олдин орқадан келаётган ва қувиб ўтишни ёки ўзиб кетишни бошлаган транспортга халақит бермасликка ишонч ҳосил қилиш керак (ЙҲҚ 47-банд). Ишора бериш ўз-ўзидан олдин ўтиш ҳуқуқини бермайди (ЙҲҚ 46-банд).

Қайси томондан ўтилади

Бир йўналишда ҳаракатланаётган релссиз транспортни ҳар икки томондан ўзиб кетиш мумкин. Аммо чапга бурилиш ишорасини бериб, бурилишга киришган транспорт воситасини ўнг томондан ўзиб кетиш керак (ЙҲҚ 83-банд).

Қувиб ўтишни тугатгач, ҳайдовчи илгари эгаллаган ҳаракат йўналишига қайтиши шарт (ЙҲҚ 85-банд). Аҳоли пунктларидан ташқарида қувиб ўтиш ҳақида товушли ишора бериш мумкин (ЙҲҚ 48-банд), унинг ўрнига ёки у билан бирга фараларни ёқиб-ўчириш ҳам мумкин (ЙҲҚ 49-банд).

Қувиб ўтилаётган ҳайдовчининг мажбуриятлари

  • Тезликни ошириш ёки бошқа ҳаракатлар билан қувиб ўтишга тўсқинлик қилиш тақиқланади (ЙҲҚ 84-банд).
  • Аҳоли пунктидан ташқарида секин юрадиган ёки катта ҳажмли транспорт воситасини қувиб ўтиш қийин бўлса, унинг ҳайдовчиси иложи борича ўнгга олиши, зарур бўлса орқада тўпланганларни ўтказиб юбориш учун тўхташи керак (ЙҲҚ 87-банд).
  • Аҳоли пунктидан ташқаридаги икки тасмали икки томонлама йўлларда тезлиги соатига 50 км дан ошмайдиган ёки узунлиги 7 метрдан ортиқ транспорт воситалари олдидаги машинагача шундай масофа сақлаши керакки, қувиб ўтаётганлар бемалол қаторга қайта тизила олсин (ЙҲҚ 74-банд).

Қувиб ўтиш тақиқланган жойлар

Жой ёки ҳолатБанд
Тартибга солинган чорраҳаларЙҲҚ 86-банд
Тартибга солинмаган чорраҳалар — асосий бўлмаган йўлда ҳаракатлангандаЙҲҚ 86-банд
Кўприклар, йўл ўтказгичлар, эстакадалар ва уларнинг остидаЙҲҚ 86-банд
Пиёдалар ўтиш жойлариЙҲҚ 86-банд
Темир йўл кесишмалари ва уларгача 100 метрдан кам масофаЙҲҚ 86-банд
Қувиб ёки айланиб ўтаётган транспорт воситасиниЙҲҚ 86-банд
Тепалик охири ва кўриниш чекланган жойларЙҲҚ 86-банд
3.20 ва 3.22 белгилари таъсир оралиғиЙҲҚ 86-банд
Махсус сигналлари ёқилган тезкор хизмат транспорти ва у кузатиб бораётганларЙҲҚ 26-банд

Эътибор беринг: асосий йўлда кетаётганда тартибга солинмаган чорраҳада қувиб ўтиш 86-банд билан тақиқланмаган. Лекин белгилар, чизиқлар ва кўриниш каби бошқа чекловлар барибир амал қилади.

Белгилар ва чизиқлар

3.20 «Қувиб ўтиш тақиқланган» белгиси соатига 40 км дан кам тезликда кетаётган якка транспорт воситасидан ташқари барча транспортни қувиб ўтишни тақиқлайди. Таъсир оралиғи охири 3.21 белгиси билан кўрсатилади; у бўлмаса белги энг яқин чорраҳагача, чорраҳа бўлмаса аҳоли пунктининг охиригача амал қилади (1-илова).

3.22 «Юк автомобилларида қувиб ўтиш тақиқланган» белгиси тўлиқ вазни 3,5 тоннадан ортиқ юк автомобилларига барча транспортни қувиб ўтишни тақиқлайди; соатига 40 км дан секин кетаётган транспорт, трактор, от-арава ва велосипед бундан мустасно. Охири — 3.23 белгиси (1-илова).

Йўл чизиқлари. Трамвай йўли, ажратувчи тасма, узлуксиз 1.1, 1.3 чизиқлари ёки узуқ-узуқ томони чапда бўлган 1.11 чизиғи билан ажратилган йўлларда қарама-қарши йўналишга чиқиш тақиқланади (ЙҲҚ 64-банд). 1.11 чизиғини сидирға томонидан фақат қувиб ёки айланиб ўтишни тугатаётганда кесиб ўтиш мумкин (2-илова). 1.6 «яқинлашиш чизиғи» эса олдинда 1.1 ёки 1.11 чизиғи бошланишидан огоҳлантиради — бу қувиб ўтишни бошламаслик учун сигнал (2-илова).

Кўп тасмали йўлларда

  • Икки томонлама, тўрт ва ундан ортиқ тасмали йўлларда қарама-қарши йўналиш тасмаларига чиқиш тақиқланади (ЙҲҚ 65-банд) — демак, бундай йўлларда классик қувиб ўтиш умуман мумкин эмас, фақат ўзиб кетиш мумкин.
  • Икки томонлама, чизиқлар билан белгиланган уч тасмали йўлда ўрта тасмага фақат қувиб ўтиш, айланиб ўтиш, чапга бурилиш ва қайрилиб олиш учун чиқилади; четки чап тасмани эгаллаш тақиқланади (ЙҲҚ 66-банд).
  • Бир йўналишда уч ва ундан ортиқ тасмали йўлда четки чап қаторга қувиб ўтиш учун чиқиш мумкин; юк автомобилларига эса фақат чапга бурилиш ёки қайрилиб олиш учун (ЙҲҚ 67-банд).

Тезлик ва қувиб ўтиш

Қувиб ўтиш пайтида ҳам белгиланган тезлик чегараси амал қилади: масалан, аҳоли пунктларидан ташқарида енгил автомобил учун соатига 100 км (ЙҲҚ 79-банд). «Тезроқ тугатиш учун» чегарадан ошиш қоидабузарлик ҳисобланади. Тезлик чегаралари ҳақида батафсил — ЙҲҚ 78–80-бандларида.

Имтиҳондаги тузоқлар

  • Қарама-қарши тасмага чиқмасдан ўзиб кетиш — қувиб ўтиш эмас (ЙҲҚ 6-банд).
  • Темир йўл кесишмасигача 100 метр — пиёда ўтиш жойидан фарқли ўлароқ, масофа билан белгиланган (ЙҲҚ 86-банд).
  • Асосий йўлда кетаётганда тартибга солинмаган чорраҳада қувиб ўтиш 86-банд билан тақиқланмаган; иккинчи даражали йўлда эса тақиқланган.
  • 3.20 белгиси остида ҳам соатига 40 км дан секин кетаётган якка транспортни қувиб ўтиш мумкин (1-илова).
  • Қувиб ўтаётган машинани қувиб ўтиш тақиқланади (ЙҲҚ 86-банд).

Чорраҳалардаги навбат ҳақида чорраҳалардан ўтиш қоидалари мақоласини, белгилар учун йўл белгилари бўлимини ўқинг.

Қувиб ўтиш бўйича расмий саволларни ЙҲҚ саволлари бўлимида изоҳлари билан ечиб кўришингиз мумкин.

Кўп бериладиган саволлар

Қувиб ўтиш ва ўзиб кетишнинг фарқи нима?

Ўзиб кетиш — бир йўналишда бошқа транспортдан тезроқ ҳаракатланиш. Қувиб ўтиш — қарама-қарши йўналиш тасмасига чиқиб, сўнг ўз қаторига қайтиш билан боғлиқ ўзиб кетиш (ЙҲҚ 6-банд).

Темир йўл кесишмасидан қанча масофада қувиб ўтиш тақиқланади?

Кесишманинг ўзида ва унга 100 метрдан кам масофа қолганда (ЙҲҚ 86-банд).

3.20 белгиси таъсирида тракторни қувиб ўтиш мумкинми?

3.20 белгиси соатига 40 км дан кам тезликда кетаётган якка транспорт воситасини қувиб ўтишга рухсат беради. Бошқа барча транспортни қувиб ўтиш тақиқланади (1-илова, 3.20).

Чапга бурилаётган машинани қайси томондан ўзиб кетиш керак?

Чапга бурилиш ишорасини бериб, бурилишга киришган транспорт воситасини ўнг томондан ўзиб кетилади (ЙҲҚ 83-банд).

Мени қувиб ўтаётганда тезликни оширсам бўладими?

Йўқ. Қувиб ўтилаётган ҳайдовчига тезликни ошириш ёки бошқа ҳаракатлар билан тўсқинлик қилиш тақиқланади (ЙҲҚ 84-банд).

Махсус сигнал ёқилган тез ёрдам машинасини қувиб ўтиш мумкинми?

Йўқ. Кўк ёки қизил маёқча ва махсус товушли ишора ёқилган транспорт воситаларини ва улар кузатиб бораётганларни қувиб ўтиш тақиқланади (ЙҲҚ 26-банд).

Ўхшаш мақолалар