Quvib o'tish qoidalari: qachon mumkin va qayerda taqiqlangan
Quvib o'tish — eng xavfli manyovrlardan biri, chunki u qarama-qarshi yo'nalish tasmasiga chiqishni talab qiladi. Shuning uchun Yo'l harakati qoidalari (YHQ) unga alohida — 12-bobni ajratgan. Bu maqolada qoidalar band raqamlari bilan, imtihonda ko'p uchraydigan nozik joylari bilan birga tushuntirilgan.
Quvib o'tish va o'zib ketish — farqi nima
YHQ 6-bandida ikki tushuncha ajratilgan:
- O'zib ketish — bir yo'nalishda boshqa transport vositasidan yuqori tezlikda harakatlanish. Masalan, ko'p tasmali yo'lda chap tasmadan o'ngdagi mashinadan oldinga o'tish.
- Quvib o'tish — bir yoki bir nechta transport vositasini qarama-qarshi yo'nalish uchun mo'ljallangan tasmaga chiqib, so'ng ilgari egallagan qatorga qaytish bilan bog'liq o'zib ketish.
Imtihondagi ko'plab savollar shu farqqa qurilgan: agar qarama-qarshi tasmaga chiqilmasa, bu quvib o'tish emas, va 86-banddagi taqiqlar unga to'g'ridan-to'g'ri qo'llanilmaydi.
Boshlashdan oldin nimani tekshirish kerak
Quvib o'tishni boshlashdan oldin haydovchi chapga burilish ishorasini yoqadi va quyidagilarga ishonch hosil qiladi (YHQ 82-band):
- O'tmoqchi bo'lgan tasma yetarlicha masofada bo'sh, manyovr xavf tug'dirmaydi va boshqalarga xalaqit bermaydi.
- Orqada shu tasmada kelayotgan transport vositasi quvib o'tishni boshlamagan.
- Oldindagi transport vositasi quvib o'tish yoki chapga burilish ishorasini bermayapti.
- Manyovrni tugatib, quvib o'tilayotgan transportga xalaqit bermasdan o'z qatoriga qaytib o'ta oladi.
Bunga qo'shimcha, harakat yo'nalishini o'zgartirishdan oldin orqadan kelayotgan va quvib o'tishni yoki o'zib ketishni boshlagan transportga xalaqit bermaslikka ishonch hosil qilish kerak (YHQ 47-band). Ishora berish o'z-o'zidan oldin o'tish huquqini bermaydi (YHQ 46-band).
Qaysi tomondan o'tiladi
Bir yo'nalishda harakatlanayotgan relssiz transportni har ikki tomondan o'zib ketish mumkin. Ammo chapga burilish ishorasini berib, burilishga kirishgan transport vositasini o'ng tomondan o'zib ketish kerak (YHQ 83-band).
Quvib o'tishni tugatgach, haydovchi ilgari egallagan harakat yo'nalishiga qaytishi shart (YHQ 85-band). Aholi punktlaridan tashqarida quvib o'tish haqida tovushli ishora berish mumkin (YHQ 48-band), uning o'rniga yoki u bilan birga faralarni yoqib-o'chirish ham mumkin (YHQ 49-band).
Quvib o'tilayotgan haydovchining majburiyatlari
- Tezlikni oshirish yoki boshqa harakatlar bilan quvib o'tishga to'sqinlik qilish taqiqlanadi (YHQ 84-band).
- Aholi punktidan tashqarida sekin yuradigan yoki katta hajmli transport vositasini quvib o'tish qiyin bo'lsa, uning haydovchisi iloji boricha o'ngga olishi, zarur bo'lsa orqada to'planganlarni o'tkazib yuborish uchun to'xtashi kerak (YHQ 87-band).
- Aholi punktidan tashqaridagi ikki tasmali ikki tomonlama yo'llarda tezligi soatiga 50 km dan oshmaydigan yoki uzunligi 7 metrdan ortiq transport vositalari oldidagi mashinagacha shunday masofa saqlashi kerakki, quvib o'tayotganlar bemalol qatorga qayta tizila olsin (YHQ 74-band).
Quvib o'tish taqiqlangan joylar
| Joy yoki holat | Band |
|---|---|
| Tartibga solingan chorrahalar | YHQ 86-band |
| Tartibga solinmagan chorrahalar — asosiy bo'lmagan yo'lda harakatlanganda | YHQ 86-band |
| Ko'priklar, yo'l o'tkazgichlar, estakadalar va ularning ostida | YHQ 86-band |
| Piyodalar o'tish joylari | YHQ 86-band |
| Temir yo'l kesishmalari va ulargacha 100 metrdan kam masofa | YHQ 86-band |
| Quvib yoki aylanib o'tayotgan transport vositasini | YHQ 86-band |
| Tepalik oxiri va ko'rinish cheklangan joylar | YHQ 86-band |
| 3.20 va 3.22 belgilari ta'sir oralig'i | YHQ 86-band |
| Maxsus signallari yoqilgan tezkor xizmat transporti va u kuzatib borayotganlar | YHQ 26-band |
E'tibor bering: asosiy yo'lda ketayotganda tartibga solinmagan chorrahada quvib o'tish 86-band bilan taqiqlanmagan. Lekin belgilar, chiziqlar va ko'rinish kabi boshqa cheklovlar baribir amal qiladi.
Belgilar va chiziqlar
3.20 «Quvib o'tish taqiqlangan» belgisi soatiga 40 km dan kam tezlikda ketayotgan yakka transport vositasidan tashqari barcha transportni quvib o'tishni taqiqlaydi. Ta'sir oralig'i oxiri 3.21 belgisi bilan ko'rsatiladi; u bo'lmasa belgi eng yaqin chorrahagacha, chorraha bo'lmasa aholi punktining oxirigacha amal qiladi (1-ilova).
3.22 «Yuk avtomobillarida quvib o'tish taqiqlangan» belgisi to'liq vazni 3,5 tonnadan ortiq yuk avtomobillariga barcha transportni quvib o'tishni taqiqlaydi; soatiga 40 km dan sekin ketayotgan transport, traktor, ot-arava va velosiped bundan mustasno. Oxiri — 3.23 belgisi (1-ilova).
Yo'l chiziqlari. Tramvay yo'li, ajratuvchi tasma, uzluksiz 1.1, 1.3 chiziqlari yoki uzuq-uzuq tomoni chapda bo'lgan 1.11 chizig'i bilan ajratilgan yo'llarda qarama-qarshi yo'nalishga chiqish taqiqlanadi (YHQ 64-band). 1.11 chizig'ini sidirg'a tomonidan faqat quvib yoki aylanib o'tishni tugatayotganda kesib o'tish mumkin (2-ilova). 1.6 «yaqinlashish chizig'i» esa oldinda 1.1 yoki 1.11 chizig'i boshlanishidan ogohlantiradi — bu quvib o'tishni boshlamaslik uchun signal (2-ilova).
Ko'p tasmali yo'llarda
- Ikki tomonlama, to'rt va undan ortiq tasmali yo'llarda qarama-qarshi yo'nalish tasmalariga chiqish taqiqlanadi (YHQ 65-band) — demak, bunday yo'llarda klassik quvib o'tish umuman mumkin emas, faqat o'zib ketish mumkin.
- Ikki tomonlama, chiziqlar bilan belgilangan uch tasmali yo'lda o'rta tasmaga faqat quvib o'tish, aylanib o'tish, chapga burilish va qayrilib olish uchun chiqiladi; chetki chap tasmani egallash taqiqlanadi (YHQ 66-band).
- Bir yo'nalishda uch va undan ortiq tasmali yo'lda chetki chap qatorga quvib o'tish uchun chiqish mumkin; yuk avtomobillariga esa faqat chapga burilish yoki qayrilib olish uchun (YHQ 67-band).
Tezlik va quvib o'tish
Quvib o'tish paytida ham belgilangan tezlik chegarasi amal qiladi: masalan, aholi punktlaridan tashqarida yengil avtomobil uchun soatiga 100 km (YHQ 79-band). «Tezroq tugatish uchun» chegaradan oshish qoidabuzarlik hisoblanadi. Tezlik chegaralari haqida batafsil — YHQ 78–80-bandlarida.
Imtihondagi tuzoqlar
- Qarama-qarshi tasmaga chiqmasdan o'zib ketish — quvib o'tish emas (YHQ 6-band).
- Temir yo'l kesishmasigacha 100 metr — piyoda o'tish joyidan farqli o'laroq, masofa bilan belgilangan (YHQ 86-band).
- Asosiy yo'lda ketayotganda tartibga solinmagan chorrahada quvib o'tish 86-band bilan taqiqlanmagan; ikkinchi darajali yo'lda esa taqiqlangan.
- 3.20 belgisi ostida ham soatiga 40 km dan sekin ketayotgan yakka transportni quvib o'tish mumkin (1-ilova).
- Quvib o'tayotgan mashinani quvib o'tish taqiqlanadi (YHQ 86-band).
Chorrahalardagi navbat haqida chorrahalardan o'tish qoidalari maqolasini, belgilar uchun yo'l belgilari bo'limini o'qing.
Quvib o'tish bo'yicha rasmiy savollarni YHQ savollari bo'limida izohlari bilan yechib ko'rishingiz mumkin.
Ko'p beriladigan savollar
Quvib o'tish va o'zib ketishning farqi nima?
O'zib ketish — bir yo'nalishda boshqa transportdan tezroq harakatlanish. Quvib o'tish — qarama-qarshi yo'nalish tasmasiga chiqib, so'ng o'z qatoriga qaytish bilan bog'liq o'zib ketish (YHQ 6-band).
Temir yo'l kesishmasidan qancha masofada quvib o'tish taqiqlanadi?
Kesishmaning o'zida va unga 100 metrdan kam masofa qolganda (YHQ 86-band).
3.20 belgisi ta'sirida traktorni quvib o'tish mumkinmi?
3.20 belgisi soatiga 40 km dan kam tezlikda ketayotgan yakka transport vositasini quvib o'tishga ruxsat beradi. Boshqa barcha transportni quvib o'tish taqiqlanadi (1-ilova, 3.20).
Chapga burilayotgan mashinani qaysi tomondan o'zib ketish kerak?
Chapga burilish ishorasini berib, burilishga kirishgan transport vositasini o'ng tomondan o'zib ketiladi (YHQ 83-band).
Meni quvib o'tayotganda tezlikni oshirsam bo'ladimi?
Yo'q. Quvib o'tilayotgan haydovchiga tezlikni oshirish yoki boshqa harakatlar bilan to'sqinlik qilish taqiqlanadi (YHQ 84-band).
Maxsus signal yoqilgan tez yordam mashinasini quvib o'tish mumkinmi?
Yo'q. Ko'k yoki qizil mayoqcha va maxsus tovushli ishora yoqilgan transport vositalarini va ular kuzatib borayotganlarni quvib o'tish taqiqlanadi (YHQ 26-band).