To'xtash va to'xtab turish qoidalari: farqi, masofalar, taqiqlar
To'xtash va to'xtab turish — kundalik haydashda eng ko'p qo'llaniladigan, ammo imtihonda eng ko'p chalkashtiriladigan mavzulardan biri. Sabab: ikki atama o'xshash, taqiqlar ro'yxati uzun va unda turli masofalar bor. Quyida Yo'l harakati qoidalarining (YHQ) 13-bobi va unga bog'liq bandlar tartib bilan tushuntirilgan.
Atamalar: 10 daqiqa chegarasi
| Atama | Ta'rif | Band |
|---|---|---|
| To'xtash | Transport vositasi harakatini 10 daqiqagacha to'xtatish | YHQ 6-band |
| To'xtab turish | Yo'lovchi chiqarish-tushirish yoki yuk ortish-tushirish bilan bog'liq bo'lmagan holda harakatni 10 daqiqadan ko'proq vaqtga atayin to'xtatish | YHQ 6-band |
| Majburiy to'xtash | Texnik nuqson, yuk, haydovchi yoki yo'lovchi holati, to'siq yoki ob-havo sababli to'xtash; qoidabuzarlik hisoblanmaydi | YHQ 6-band |
Muhim nuqta: yo'lovchini tushirish yoki yuk tushirish 10 daqiqadan uzoq davom etsa ham, bu to'xtab turish hisoblanmaydi. Shuning uchun «to'xtab turish taqiqlangan» joyda yuk tushirish mumkin, «to'xtash taqiqlangan» joyda esa — yo'q.
Qayerda to'xtash mumkin
- Yo'lning o'ng tomonida — yo'l yoqasida, u bo'lmasa qatnov qismi chetida (YHQ 88-band).
- Aholi punktlarida chap tomonda ham — o'rtasida tramvay yo'li bo'lmagan, har yo'nalishda bittadan tasmali yo'llarda va bir tomonlama yo'llarda (YHQ 88-band).
- To'liq vazni 3,5 tonnadan ortiq yuk transporti bir tomonlama yo'lning chap tomonida faqat yuk ortish va tushirish uchun to'xtashi mumkin (YHQ 88-band).
- Qatnov qismida bir qator qilib, chetga parallel; kajavasiz ikki g'ildirakli transportni ikki qator qilib qo'yish mumkin (YHQ 89-band).
- Trotuar chetida faqat yengil avtomobil, mototsikl, moped, skuter, velosiped va shunga o'xshashlar — 5.15 belgisi bilan birga tegishli 7.6.x qo'shimcha axborot belgilaridan biri o'rnatilgan joylarda (YHQ 89-band).
- Aholi punktidan tashqarida uzoq vaqt to'xtab turish (tunash, dam olish) — faqat maxsus maydonchalarda yoki yo'ldan tashqarida (YHQ 90-band).
To'xtash taqiqlangan joylar
Quyidagi joylarda to'xtash ham, demak to'xtab turish ham taqiqlanadi (YHQ 91-band):
| Joy | Masofa | Band |
|---|---|---|
| Tramvay yo'llarida va ularga yaqin, tramvayga xalaqit beradigan bo'lsa | — | YHQ 91-band |
| Temir yo'l kesishmalarida, tunnellarda | — | YHQ 91-band |
| Bir yo'nalishda uchtadan kam tasmali ko'prik, yo'l o'tkazgich, estakada ustida | — | YHQ 91-band |
| Ko'prik, yo'l o'tkazgich, estakada ostida (belgi bilan ruxsat etilganidan tashqari) | — | YHQ 91-band |
| Sidirg'a chiziq, ajratuvchi mintaqa yoki qarama-qarshi chetgacha | 3 metrdan kam qolsa | YHQ 91-band |
| Piyodalar o'tish joyi va undan oldin | 10 metrdan kam | YHQ 91-band |
| Velosiped yo'lkasi bilan kesishuv va undan oldin | 10 metrdan kam | YHQ 91-band |
| Velosipedchilar tasmasida (odam tushirish-mindirishdan tashqari) | — | YHQ 91-band |
| Ko'rinish 100 metrdan kam bo'lgan do'ngliklar yaqinida va xavfli burilishlarda | — | YHQ 91-band |
| Qatnov qismlari kesishmasi va kesishayotgan qatnov qismi chetigacha | 30 metrdan kam | YHQ 91-band |
| Bekat maydonchasi, bekat belgisidan har ikki tomonga | 15 metrdan kam | YHQ 91-band |
| Qayrilib olish joylari va ularga yetmasdan yoki o'tib | 30 metr | YHQ 91-band |
| Svetofor yoki belgilarni to'sib qo'yadigan, boshqalarning kirish-chiqishiga imkon qoldirmaydigan joylar | — | YHQ 91-band |
| 3.27 belgisi yoki 1.4 chizig'i ta'sir oralig'ida | — | YHQ 91-band |
Chorrahadagi 30 metrlik qoidaning istisnosi bor: uch tomonlama chorrahada yondan tutashgan yo'lning sidirg'a chiziq yoki ajratuvchi mintaqa bilan ajratilgan qarama-qarshi tomonida to'xtash mumkin (YHQ 91-band).
Shuningdek, yo'nalishli transport uchun 5.9, 5.10.1–5.10.3 belgilari bilan ajratilgan tasmada boshqa transportning to'xtashi taqiqlanadi (YHQ 132-band), avtomagistralda esa 5.15 yoki 6.11 belgilari bilan belgilangan maxsus maydonchalardan boshqa joyda to'xtash taqiqlanadi (YHQ 121-band).
To'xtab turish taqiqlangan joylar
To'xtash mumkin, lekin 10 daqiqadan ortiq turish mumkin emas bo'lgan joylar (YHQ 92-band):
- to'xtash taqiqlangan barcha joylar;
- aholi punktidan tashqarida 2.1 «Asosiy yo'l» belgisi bilan belgilangan yo'llarning qatnov qismi;
- temir yo'l kesishmalarining har ikkala tomonida 50 metr yaqinida;
- 3.27–3.30 belgilari yoki 1.4, 1.10 chiziqlari ta'sir oralig'i;
- tungi vaqtda yuk avtomobilini boshqalarga xavf tug'diradigan holda yo'l chetida qoldirish.
5.15 va 7.17 belgilari yoki 1.24 chizig'i bilan belgilangan nogironligi bo'lgan shaxslar joyida boshqalarning to'xtashi ham, to'xtab turishi ham taqiqlanadi (YHQ 91, 92-band).
Belgilar va chiziqlar
- 3.27 «To'xtash taqiqlangan» — to'xtash va to'xtab turishni taqiqlaydi. Yo'nalishsiz yengil taksilarga yo'lovchi tushirish-chiqarish paytida ta'sir qilmaydi (1-ilova).
- 3.28 «To'xtab turish taqiqlangan» — faqat to'xtab turishni taqiqlaydi. 3.28–3.30 taksometri ishlab turgan taksilarga taalluqli emas (1-ilova).
- 3.29 / 3.30 — oyning toq / juft kunlarida to'xtab turish taqiqlanadi. Ikkalasi qarama-qarshi tomonlarda birga o'rnatilsa, soat 19:00 dan 21:00 gacha har ikki tomonda to'xtab turish mumkin (1-ilova).
- Bu belgilar faqat o'zi o'rnatilgan tomonga ta'sir qiladi (1-ilova).
- 1.4 chizig'i — to'xtash taqiqlangan joy, 1.10 chizig'i — to'xtab turish taqiqlangan joy; ikkalasi ham sariq rangda, qatnov qismi chetiga yoki bordyur ustiga chiziladi (2-ilova).
Majburiy to'xtaganda
- Avariya yorug'lik ishorasini yoqing; ishlamasa, avariya sababli to'xtash belgisini qo'ying (YHQ 50, 51-band).
- Belgi aholi punktida transport vositasidan kamida 15 metr, aholi punktidan tashqarida kamida 30 metr masofada qo'yiladi (YHQ 51-band).
- To'xtash taqiqlangan joyda majburan to'xtasangiz, mashinani yo'l chetiga olib chiqish va u yerdan olib ketish choralarini ko'ring (YHQ 93-band).
- Qorong'ida yoki ko'rinish yomon bo'lganda qatnov qismiga chiqishdan oldin nur qaytargichli jilet kiying (YHQ 11-band).
To'xtagandan keyin
- Eshikni ochish boshqalarga xalaqit bersa yoki xavf tug'dirsa, ochish taqiqlanadi (YHQ 94-band).
- Mashinadan uzoqlashishdan oldin u o'z-o'zidan yurib ketmasligi va begona foydalana olmasligi choralarini ko'ring (YHQ 95-band).
- Qorong'ida yoritilmagan joyda yoki yomon ko'rinishda to'xtagan mashinada gabarit chiroqlari yoqilgan bo'lishi kerak (YHQ 136-band).
- Turar joy dahasida dvigatelni ishlatib turgan holda to'xtab turish, 3,5 tonnadan og'ir yuk avtomobilining esa maxsus joydan tashqarida to'xtab turishi taqiqlanadi (YHQ 124-band).
Imtihondagi tuzoqlar
- 10 daqiqadan uzoq yuk tushirish — baribir «to'xtash» (YHQ 6-band).
- Piyoda o'tish joyi oldida 10 metr, bekatda 15 metr, chorrahada 30 metr — raqamlarni almashtirib yubormang (YHQ 91-band).
- Temir yo'l: kesishmada — to'xtash taqiq, 50 metr ichida — to'xtab turish taqiq (YHQ 91, 92-band).
- 3.29 + 3.30 juftligida 19:00–21:00 — joy almashtirish vaqti (1-ilova).
Quvib o'tish taqiqlari haqida quvib o'tish qoidalari, belgilar haqida yo'l belgilari sahifasini ko'ring.
To'xtash va to'xtab turishga oid rasmiy savollarni YHQ savollari bo'limida mashq qilish mumkin.
Ko'p beriladigan savollar
To'xtash va to'xtab turishning farqi nima?
To'xtash — harakatni 10 daqiqagacha to'xtatish. To'xtab turish — yo'lovchi yoki yuk bilan bog'liq bo'lmagan holda harakatni 10 daqiqadan ko'proq vaqtga atayin to'xtatish (YHQ 6-band).
Piyodalar o'tish joyidan qancha masofada to'xtash taqiqlanadi?
O'tish joyining o'zida va undan oldin 10 metrdan kam masofada (YHQ 91-band).
Temir yo'l kesishmasi yaqinida to'xtab turish mumkinmi?
Kesishmaning har ikkala tomonida 50 metr yaqinida to'xtab turish taqiqlanadi, kesishmaning o'zida esa to'xtash ham taqiqlangan (YHQ 91, 92-band).
Avtobus bekati yonida to'xtash mumkinmi?
Bekat belgisidan har ikki tomonga 15 metrdan kam masofada to'xtash taqiqlanadi; yo'nalishli transportga xalaqit bermasa, yo'lovchi chiqarish-tushirish uchun to'xtash mumkin (YHQ 91-band).
3.29 va 3.30 belgilari birga o'rnatilsa qachon to'xtab turish mumkin?
Qatnov qismining har ikkala tomonida soat 19:00 dan 21:00 gacha (1-ilova, 3.29–3.30 izohi).
Turar joy dahasida motorni o'chirmasdan turish mumkinmi?
Yo'q, turar joy dahalarida dvigateli ishlab turgan holda to'xtab turish taqiqlanadi (YHQ 124-band).