Birinchi marta mashina haydash: yangi haydovchi uchun qo'llanma
Guvohnomani qo'lga olish — yo'lning boshlanishi. Birinchi mustaqil safarlar ko'pchilik uchun imtihondan ham hayajonliroq bo'ladi: endi yoningizda instruktor ham, qo'shimcha tormoz tepkisi ham yo'q. Bu maqolada birinchi haftalarda eng ko'p kerak bo'ladigan qoidalar (band raqamlari bilan) va amaliy maslahatlar jamlangan.
1. Yo'lga chiqishdan oldin: hujjatlar
Mexanik transport vositasi haydovchisi yonida quyidagilar bo'lishi kerak (YHQ 7-band):
- tegishli toifadagi haydovchilik guvohnomasi;
- transport vositasini ro'yxatdan o'tkazish haqidagi guvohnoma;
- transport vositasi egasining fuqarolik javobgarligini majburiy sug'urta qilish polisi — u elektron ko'rinishda ham bo'lishi mumkin.
Agar yoningizda biometrik pasport yoki ID-karta bo'lsa, guvohnoma, ro'yxatdan o'tkazish guvohnomasi va sug'urta polisi kabi hujjatlar planshet orqali tekshiriladi (YHQ 7-band). Ota-onangiz yoki yaqin qarindoshingiz mashinasini boshqarsangiz, sug'urta polisi shartlarini oldindan tekshiring: kimlar boshqarishi mumkinligi polis turiga bog'liq (YHQ 8-band).
2. Mashinani tekshirish
Haydovchi yo'lga chiqishdan oldin transport vositasining texnik sozligini, tozaligini va to'liq jihozlanganligini tekshirishi shart (YHQ 11-band). Yangi haydovchi uchun oddiy ro'yxat:
| Nima tekshiriladi | Nega muhim | Manba |
|---|---|---|
| Tormoz va rul | Ishlamasa, haydash taqiqlangan | YHQ 12-band |
| Faralar va orqa gabarit chiroqlari | Qorong'ida yonmasa, haydash taqiqlangan | YHQ 12-band |
| Oyna tozalagich | Yomg'ir/qorda ishlamasa, haydash taqiqlangan | YHQ 12-band |
| Shinalar (yengil avtomobil protektori 1,6 mm dan kam emas) | Nosoz shinada foydalanish taqiqlangan | 3-ilova, 5.1 |
| Aptechka, o't o'chirgich, avariya belgisi, jilet | Majburiy jihozlar | 3-ilova, 7.10 |
| Ko'zgular | O'rni va turi talabga mos bo'lishi kerak | 3-ilova, 7.1 |
O'rindiq va ko'zgularni joyidan qo'zg'almasdan oldin sozlang: harakatlanayotganda buni qilish e'tiborni chalg'itadi.
3. Kamar va yo'lovchilar
Haydovchi va old o'rindiqdagi yo'lovchi harakatni boshlashdan oldin xavfsizlik kamarini taqishi shart (YHQ 9-band). Haydovchi yo'lovchilarni ham kamar taqish zarurligi haqida ogohlantirishi kerak (YHQ 11-band).
Bolalar bilan: 12 yoshga to'lmagan bolani bolalarni ushlab turuvchi maxsus qurilma o'rnatilmagan avtomobilning old o'rindig'ida tashish taqiqlangan (YHQ 159-band). Yo'lovchilar soni texnik tavsifnomada ko'rsatilganidan oshmasligi kerak (YHQ 159-band).
4. Harakatni boshlash va manyovrlar
- Harakatni boshlash, qayta tizilish, burilish va to'xtashdan oldin burilish ko'rsatkichini yoqing (YHQ 45-band) va manyovr tugagach o'chiring (YHQ 46-band).
- Ishora berish sizga oldin o'tish huquqini bermaydi (YHQ 46-band) — avval ko'zguga qarang, keyin ishora bering, keyin manyovr qiling.
- Qayta tizilishda yo'nalishini o'zgartirmay ketayotgan transportga yo'l bering (YHQ 55-band).
- Hovli yoki to'xtab turish joyidan yo'lga chiqayotganda piyodalar va transport vositalariga yo'l bering (YHQ 54-band).
Birinchi kunlarda eng qiyini — orqaga harakatlanish. Zarur bo'lsa, boshqa odamning yordamidan foydalaning (YHQ 63-band); chorrahalarda orqaga harakatlanish taqiqlangan (YHQ 63-band).
5. Tezlik va oraliq masofa
Aholi punktlarida umumiy chegara — 70 km/soat, Nukus, Toshkent, viloyat va tuman markazlari va shaharlar hududida — 60 km/soat, turar joy dahalarida — 20 km/soat (YHQ 78-band). Lekin chegara — bu maksimum: tezlik yo'l, ob-havo va ko'rinish sharoitiga mos bo'lishi kerak (YHQ 77-band).
Oldingi mashina bilan oraliq masofa u keskin tormoz berganda ham to'qnashmaslikni kafolatlashi kerak (YHQ 73-band). Yangi haydovchi uchun bu masofani odatdagidan kattaroq olish — eng oddiy va samarali odat. Shu bilan birga, zaruratsiz juda sekin yurib boshqalarga xalaqit berish ham taqiqlangan (YHQ 81-band).
6. Diqqatni chalg'ituvchi narsalar
- Haydash paytida telefondan foydalanish taqiqlangan; quloqchin yoki qo'llarni ishlatmaydigan uskuna orqali gaplashish bundan mustasno (YHQ 12-band).
- Old qismdagi monitorda video ko'rish taqiqlangan (YHQ 12-band).
- Navigatorni yo'lga chiqishdan oldin sozlang.
- Birinchi safarlarda musiqani past qiling yoki o'chiring — aholi punktlarida baland ovozli apparatura ishlatish baribir taqiqlangan (YHQ 12-band).
7. Chiroqlar
Sutkaning qorong'i vaqtida, yetarlicha ko'rinmaydigan sharoitda va tunnellarda uzoqni yoki yaqinni yorituvchi faralar yoqilgan bo'lishi kerak (YHQ 134-band). Qarama-qarshi transportgacha kamida 150 m qolganda uzoqni yorituvchidan yaqinni yorituvchiga o'ting (YHQ 135-band). Kunduzi ham kuchli yomg'ir yoki qor yog'ayotganda yaqinni yorituvchi faralar yoqiladi (YHQ 138-band).
8. To'xtash va mashinani qoldirish
- Eshikni ochishdan oldin orqaga qarang: boshqa harakat ishtirokchilariga xalaqit bersa yoki xavf tug'dirsa, eshik ochish taqiqlangan (YHQ 94-band).
- Mashinani tashlab ketishdan oldin uning o'z-o'zidan harakatlanib ketmasligi va begona odam foydalana olmasligi choralarini ko'ring (YHQ 95-band).
- Piyodalar o'tish joyidan oldin 10 m dan kam masofada to'xtash taqiqlangan (YHQ 91-band). Batafsil: To'xtash va to'xtab turish qoidalari.
Agar mashina buzilib qolsa, avariya ishorasini yoqing; u ishlamasa, avariya belgisini aholi punktida kamida 15 m, tashqarida kamida 30 m masofada qo'ying (YHQ 51-band). Qorong'ida qatnov qismiga chiqishdan oldin nur qaytargichli jilet kiying (YHQ 11-band).
9. «Haydovchilikni endi boshlagan» belgisi
Qoidalarda sariq kvadrat ichida qora «!» tasvirli belgi bor — u haydovchilik staji 2 yildan kam bo'lgan haydovchilar boshqarayotgan mashinaning orqasiga o'rnatiladi va haydovchining xohishiga ko'ra o'rnatiladigan belgilar qatorida keltirilgan (YHQ 176-band). U boshqa haydovchilarga sizdan kattaroq masofa saqlash kerakligini bildiradi va birinchi oylarda foydali bo'lishi mumkin.
10. Amaliy odatlar
- Birinchi safarlarni tanish, tinch yo'llarda va yorug' vaqtda qiling. Tirbandlik va murakkab chorrahalarni keyinroqqa qoldiring.
- Marshrutni oldindan bilib oling — qayerda burilishni bilsangiz, so'nggi lahzada qayta tizilish kerak bo'lmaydi.
- Tajribali haydovchini yoningizga oling — lekin u maslahat berishi kerak, rulni tortmasligi kerak.
- Charchagan holda haydamang. Charchoqlik va betoblik holatida boshqarish taqiqlangan (YHQ 12-band); spirtli ichimlik har qanday miqdorda — ham (YHQ 12-band).
- Mashinani guvohnomasi yo'q odamga bermang — bu ham taqiqlangan (YHQ 12-band).
Qoidalarni yo'lda ham eslab yurish uchun vaqti-vaqti bilan YHQ savollari bo'limida bilimingizni yangilab turing.
Ko'p beriladigan savollar
Yangi haydovchi «Haydovchilikni endi boshlagan» belgisini o'rnatishi shartmi?
Qoidalarda bu belgi haydovchining xohishiga ko'ra o'rnatiladigan belgilar qatorida keltirilgan va haydovchilik staji 2 yildan kam bo'lgan haydovchilar uchun mo'ljallangan (YHQ 176-band). U boshqa haydovchilarni ehtiyot bo'lishga undaydi.
Birinchi safarda qanday hujjatlar yonimda bo'lishi kerak?
Haydovchilik guvohnomasi, transport vositasini ro'yxatdan o'tkazish guvohnomasi va majburiy sug'urta polisi (elektron ko'rinishda ham bo'lishi mumkin). Biometrik pasport yoki ID-karta yoningizda bo'lsa, bu hujjatlarning bir qismi planshet orqali tekshiriladi (YHQ 7-band).
Mashinada qanday jihozlar bo'lishi kerak?
Yengil avtomobilda tibbiyot qutichasi, o't o'chirgich, avariya sababli to'xtash belgisi (yoki miltillovchi qizil chiroq) va nur qaytargichli jilet bo'lishi kerak (YHQ 3-ilova, 7.10-band).
Haydash paytida telefonda gaplashish mumkinmi?
Faqat quloqchin yoki qo'llarni ishlatmasdan gaplashish imkonini beradigan uskuna orqali. Qo'lda telefondan foydalanish taqiqlangan (YHQ 12-band).
Bolani old o'rindiqda olib yurish mumkinmi?
12 yoshga to'lmagan bolani bolalarni ushlab turuvchi maxsus qurilma o'rnatilmagan avtomobilning old o'rindig'ida tashish taqiqlangan (YHQ 159-band).