Avtodrom amaliy imtihoni: mashqlar ro'yxati, baholash va ko'p uchraydigan xatolar
Amaliy imtihon — prava olishning eng hayajonli bosqichi. O'zbekistonda u 2022-yildan boshlab avtomatlashtirilgan imtihon markazlarida inson omilisiz o'tkaziladi: avtomobildagi datchiklar va avtodrom tizimi har bir harakatni qayd etadi, natijani esa dastur chiqaradi. Quyida rasmiy mashqlar ro'yxati, baholash tartibi va eng ko'p uchraydigan xatolar — 2026-yil holatiga.
Amaliy imtihonning asosiy qoidalari
- Amaliy imtihonga faqat nazariy imtihondan o'tganlar qo'yiladi.
- Imtihon faqat maxsus avtomatlashtirilgan avtodromda o'tkaziladi va sun'iy intellekt yordamida baholanadi (VM 152-son qarori).
- Avtomobil — avtomatik qayd qiluvchi uskunalar o'rnatilgan, tegishli toifadagi o'quv transport vositasi.
- Nazariy imtihon natijasi 2 oy amal qiladi — amaliy imtihonni shu muddatda topshirish kerak.
- Qayta topshirish — oldingi urinishdan kamida 7 kun o'tgach.
- Natija avtomatik ravishda «topshirdi» yoki «topshirmadi» deb belgilanadi va tizimda bir yil saqlanadi.
Mashqlar ketma-ketligi avtodrom operatorining veb-saytida va maydondagi axborot taxtalarida e'lon qilinishi shart. Imtihon oldidan markaz xodimlari qisqa tushuntirish beradi va savollarga javob beradi.
B, C, D toifalari uchun mashqlar
408-son qarorning 2-ilovasida avtodromda bo'lishi shart bo'lgan elementlar sanab o'tilgan:
| № | Mashq | Nima tekshiriladi |
|---|---|---|
| 1 | Harakatni boshlash (Start) | Belgilangan tartibda harakatni boshlash, signal berish |
| 2 | Piyodalar o'tish joyi | Piyodaga yo'l berish, to'xtash chizig'ida to'xtash |
| 3 | To'xtash va tik balandlikka ko'tarilish (estakada) | Qiyalikda to'xtash va orqaga ketmasdan joyidan qo'zg'alish |
| 4 | 90 gradusli burilishlar | Chegara chiziqlarini bosmasdan burilish |
| 5 | Tor joyda qayrilish uchun boksga kirish | Cheklangan joyda orqaga va oldinga manyovr |
| 6 | Harakat tartibga solingan chorraha | Svetofor signallariga rioya qilish |
| 7 | «Ilon izi» | Ustunchalar orasidan teginmasdan o'tish |
| 8 | Orqaga harakatlanib parallel to'xtash (parkovka) | Belgilangan joyga orqa bilan parallel joylashish |
| 9 | Temir yo'l kesishmasi (tartibga solinmagan) | Kesishma oldida to'xtash va xavfsizlikka ishonch hosil qilish |
| 10 | Tezlashish bo'lagi | Belgilangan tezlikka chiqish |
| 11 | Avariya holatida to'xtash | Keskin, nazoratli tormozlash |
| 12 | Harakatni yakunlash (Finish) | Belgilangan joyda to'g'ri to'xtash |
«Nima tekshiriladi» ustuni mashqning mazmuniga ko'ra umumiy izoh; aniq mezonlar markaz uslubiyatida.
A va A1 toifalari uchun mashqlar
Mototsikl va moped uchun boshqa to'plam: start, «ilon izi», tor yo'lak, tezlashish-sekinlashish, gabaritli yarim aylana, gabaritli koridor, past tezlikda harakatlanish, gabaritli «sakkiz» va finish.
BE, CE, DE toifalari uchun mashqlar
Tirkamali tarkiblar uchun: start, orqa bortni platformaga qo'yish, platformadan yo'lga chiqish, gabaritli koridorda orqaga to'g'ri chiziqda harakatlanish va finish.
Baholash qanday ishlaydi
Har bir xato uchun tizim avtomatik ravishda jarima ballarini qo'shadi. Imtihon markazlari haqidagi xabarlarga ko'ra (spot.uz, Toshkent viloyati markazi), jarima ballari 99 dan oshmasa, imtihon topshirilgan hisoblanadi; 100 va undan ko'p ball — «topshirmadi». Xatoning og'irligiga qarab ballar turlicha: masalan, kun.uz'ning 2025-yilgi materialida piyodalar o'tish joyiga juda yaqin to'xtash uchun 5 ball ayirilishi misol keltirilgan.
Har bir xato uchun aniq ballar jadvali Ichki ishlar vazirligi tasdiqlagan uslubiyatda belgilanadi va biz uni ochiq rasmiy manbada topa olmadik. Shuning uchun aniq raqamlarni o'zingiz topshiradigan markazdan so'rang.
Imtihon quyidagi hollarda ham to'xtatiladi:
- nomzod telefon, yozma materiallardan foydalansa yoki boshqa nomzodlar bilan muloqot qilsa — imtihondan chetlatiladi va «topshirmadi» qo'yiladi;
- avtodrom tizimida texnik nosozlik bo'lsa — imtihon to'xtatiladi, tugallanmagan mashq natijasi bekor qilinadi va nosozlik bartaraf etilgach davom ettiriladi.
Nizomda amaliy imtihon natijasi ustidan apellyatsiya tartibi ko'rsatilmagan.
Shahar sharoitida haydash haqida
Ko'p odam «avtodrom + shahar» formatini kutadi. Amaldagi O'zbekiston tartibida esa amaliy imtihon faqat avtodromda o'tadi. Shahar harakatining asosiy elementlari — chorraha, svetofor, piyodalar o'tish joyi, temir yo'l kesishmasi — avtodrom ichida modellashtirilgan. Shunga qaramay, avtomaktabdagi shahar ko'chalaridagi amaliy darslar ham muhim: ular sizni imtihondan keyingi real haydashga tayyorlaydi.
Ko'p uchraydigan xatolar
Quyidagilar avtodromdagi odatiy muammolar (ballar emas, ehtimoliy sabablar):
| Mashq | Odatiy xato |
|---|---|
| Start | Burilish ko'rsatkichini yoqmaslik, xavfsizlik kamarini taqmaslik |
| Estakada | Avtomobilning orqaga ketishi, dvigatelning o'chib qolishi, stop-chiziqdan o'tib to'xtash |
| «Ilon izi» | Ustunchaga tegish, chegara chizig'ini g'ildirak bilan bosish |
| Parallel parkovka | Chiziqqa chiqish, joyga to'liq kira olmaslik, bordyurga yaqinlashib ketish |
| Boksga kirish | Bir necha marta oldinga-orqaga yurish, chegara chizig'ini bosish |
| Chorraha | Sariq yoki qizil signalga chiqish, to'xtash chizig'idan o'tib to'xtash |
| Piyodalar o'tish joyi | Piyodaga yo'l bermaslik yoki o'tish joyiga juda yaqin to'xtash |
| Temir yo'l kesishmasi | To'xtash chizig'ida to'xtamaslik |
Tayyorgarlik bo'yicha maslahatlar
- Mashqlar sxemasini oldindan o'rganing. Markaz saytida e'lon qilingan ketma-ketlikni yod oling — imtihonda yo'nalishni o'ylab o'tirmaysiz.
- Avtomobil gabaritini his qiling. «Ilon izi», boks va parkovkadagi xatolarning aksariyati g'ildirak qayerdan o'tayotganini bilmaslikdan.
- Estakadani alohida mashq qiling. Qo'l tormozi va ilashish muftasini muvofiqlashtirish — eng ko'p yiqitadigan mashqlardan biri.
- Shoshilmang. Tezlik emas, aniqlik baholanadi; past tezlikda boshqarish osonroq.
- Ko'zgulardan foydalaning va har bir manyovr oldidan burilish ko'rsatkichini yoqing — bu odatga aylansin.
- Imtihon kunidan oldin dam oling va vaqtida keling: kechikish uzrsiz kelmaslik hisoblanishi mumkin.
Avtodromdagi ko'p xatolar — svetofor, piyodalar o'tish joyi, temir yo'l kesishmasi — aslida qoidalarni bilmaslikdan kelib chiqadi. Ularni YHQ qoidalari va yo'l belgilari bo'limlarida takrorlang; nazariy imtihonga esa YesPrava'dagi YHQ savollari yordamida tayyorlanishingiz mumkin.
Ko'p beriladigan savollar
Amaliy imtihon shahar ko'chalarida o'tkaziladimi?
Amaldagi tartibda amaliy imtihon faqat maxsus avtomatlashtirilgan avtodromda o'tkaziladi. Chorraha, piyodalar o'tish joyi va temir yo'l kesishmasi kabi shahar elementlari avtodrom ichida modellashtirilgan.
Amaliy imtihonni kim baholaydi?
Avtomobil va avtodromdagi datchiklar hamda avtomatlashtirilgan tizim — inson omilisiz. Natija «topshirdi» yoki «topshirmadi» ko'rinishida chiqadi.
Necha jarima balli bilan imtihondan o'tiladi?
Imtihon markazlari haqidagi rasmiy xabarlarga ko'ra, jarima ballari 99 dan oshmasa, imtihon topshirilgan hisoblanadi. Har bir xato uchun aniq ballar markaz uslubiyatida belgilanadi.
Amaliy imtihondan yiqilsam, qachon qayta topshiraman?
Oldingi urinishdan kamida 7 kun o'tgach. Bunda nazariy imtihon natijasi (2 oy) hali amal qilayotgan bo'lishi kerak, aks holda nazariyani ham qayta topshirasiz.
Imtihonda qaysi avtomobil ishlatiladi?
Avtomatik qayd qiluvchi uskunalar o'rnatilgan, tegishli toifadagi o'quv avtomobili. Uni imtihon markazi yoki o'quv tashkiloti taqdim etadi.
- lex.uz — VM 408-son qarori: avtodromga qo'yiladigan talablar (2-ilova) va imtihon o'tkazish nizomi (21-ilova)
- lex.uz — VM 152-son qarori (12.04.2023): amaliy imtihon sun'iy intellekt orqali baholanadi
- spot.uz — Yagona imtihon markazida imtihon qanday o'tadi (2022)
- kun.uz — How to obtain a driver's license in Uzbekistan (2025-yil dekabr)
- gov.uz — Haydovchilik guvohnomasini olish tartibi